Je hebt een plan. Iedereen weet wat er moet gebeuren. De verantwoordelijkheden zijn verdeeld en de organisatie kan aan de slag.
Mooi. Dan zijn we er toch?
Nou, niet altijd.
Want een goede roadmap betekent niet dat alles vanaf dat moment vanzelf gaat. Soms blijkt onderweg dat mensen heel verschillend denken over wat er moet gebeuren. Dat verantwoordelijkheden helemaal niet zo duidelijk zijn als iedereen dacht. Of dat er iets speelt wat tot dan toe niemand hardop heeft uitgesproken.
En soms moet je daar eerst doorheen voordat je echt verder kunt.
Dat heb ik onlangs zelf weer ervaren.
Als een gesprek ineens iets heel anders blootlegt
Ik werd gevraagd om twee teams te helpen beter samen te werken.
De vraag leek in eerste instantie vrij overzichtelijk. We zouden samen kijken naar de processen, de verschillende stappen daarin en de verdeling van verantwoordelijkheden.
Wie doet wat? Wie neemt het initiatief? En wie is waarvoor verantwoordelijk?
Dat zijn vragen die ik vaker stel.
Want als mensen niet weten wat ze van elkaar kunnen verwachten, ontstaan er al snel misverstanden en frustraties.
Dus gingen we aan de slag.
Alleen bleek tijdens die gesprekken dat er veel meer aan de hand was.
Het probleem zat niet alleen in de processen
Er bleken behoorlijk wat emoties te spelen tussen de teams.
Het initiatief om de samenwerking te verbeteren werd niet door iedereen op dezelfde manier ontvangen. Er waren mensen die zich afvroegen wie eigenlijk het recht had om bepaalde veranderingen voor te stellen.
En het lastige was: die gevoelens werden niet allemaal tijdens de gesprekken uitgesproken.
Een deel speelde zich juist daarbuiten af.
Dat zette me aan het denken.
Want als mensen zo verschillend reageren op een poging om de samenwerking te verbeteren, dan is er meestal meer aan de hand dan een onduidelijke rolverdeling in taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden.
Zonder gezamenlijke richting wordt samenwerken lastig
Wat mij tijdens dit traject steeds duidelijker werd, was dat de organisatie een aantal belangrijke dingen niet voldoende helder had.
Er was geen duidelijk gedeeld beeld van de richting en de doelen.
Mensen wisten niet goed wat er van hen verwacht werd.
En de betrokkenheid vanuit de leiding was niet op alle belangrijke momenten voldoende aanwezig.
Daar kwam bij dat niet iedereen dezelfde informatie leek te hebben.
Dan kun je natuurlijk proberen om de processen nog wat nauwkeuriger te beschrijven.
Maar daarmee los je het onderliggende probleem niet op.
Als mensen niet weten waar ze samen naartoe werken, wordt het heel lastig om afspraken te maken over hoe ze daar moeten komen.
De vraag achter de vraag
Dit is precies waarom ik altijd verder probeer te kijken dan de oorspronkelijke hulpvraag.
Een organisatie vraagt om duidelijke processen.
Maar waarom zijn die processen eigenlijk onduidelijk?
Een team wil beter samenwerken.
Maar wat staat die samenwerking werkelijk in de weg?
En wanneer iemand zegt dat de verantwoordelijkheden niet goed verdeeld zijn, vraag ik me af of iedereen eigenlijk wel hetzelfde beeld heeft van wat er bereikt moet worden.
Soms blijkt dat je eerst een heel ander gesprek moet voeren.
En dat is niet altijd een comfortabel gesprek.
Oei. Wat heb ik nu gedaan?
Ik zal eerlijk zijn.
Toen duidelijk werd hoeveel onrust de gesprekken hadden veroorzaakt, schrok ik.
Mijn eerste gedachte was ongeveer:
O jee. Wat heb ik gedaan?
Had ik het verkeerd aangepakt?
Had ik mensen gekwetst?
Had ik de situatie alleen maar ingewikkelder gemaakt?
Dat zijn geen prettige vragen om jezelf te stellen.
Maar nadat ik er wat langer over had nagedacht, kwam ik tot een andere conclusie.
Er was iets zichtbaar geworden wat er daarvoor onder de oppervlakte ook al was.
De onduidelijkheid, de verschillende verwachtingen en de spanningen waren niet ineens ontstaan doordat ik vragen stelde.
Ze waren er al.
Alleen lagen ze nu op tafel.
Soms moet je de olifant in de kamer benoemen
Ik houd er niet van om om de hete brij heen te draaien.
Dat betekent niet dat ik bewust onrust wil veroorzaken. Integendeel.
Ik wil mensen helpen om verder te komen.
Maar soms lukt dat alleen wanneer je benoemt wat anderen liever even laten liggen.
De olifant in de kamer, zeg maar.
Of die vis die al een tijdje onder de tafel ligt te stinken. 😉
Want zolang iedereen om het echte probleem heen blijft bewegen, kun je wel nieuwe afspraken maken, maar verandert er uiteindelijk weinig.
En dat is voor mij ook waar Truesight voor staat.
Helder en eerlijk kijken naar wat er werkelijk speelt. Ook als dat even schuurt.
Soms is een stap terug precies wat nodig is
Na de gesprekken besloot de organisatie om eerst zelf opnieuw naar de situatie te kijken.
Ze wilden met elkaar bespreken wat er naar boven was gekomen en wat dat betekende voor de volgende stappen.
Mijn betrokkenheid werd daarom voorlopig gepauzeerd.
En weet je?
Ik denk dat dat een goede beslissing is.
Een goede zet om eerst zelf te bepalen wat met deze inzichten te doen.
Wat is het gezamenlijke doel?
Welke afspraken zijn nodig?
En hoe met elkaar verder te willen gaan?
Pas daarna kun je bepalen welke ondersteuning daarbij past.
Niet iedere pauze betekent dat je vastloopt
Als ondernemer kan het voelen alsof je voortdurend vooruit moet.
Er moeten beslissingen genomen worden. Projecten moeten door. Mensen wachten op duidelijkheid.
Dus wanneer iets stilvalt, voelt dat al snel als een probleem.
Maar soms is het juist verstandig om even niet door te denderen.
Om terug te gaan naar de tekentafel. Even pas op de plaats.
Niet omdat het oorspronkelijke plan per definitie verkeerd was, maar omdat je onderweg iets hebt ontdekt wat eerst aandacht nodig heeft.
Een roadmap is tenslotte geen spoorlijn waar je koste wat kost op moet blijven.
Je moet kunnen bijsturen wanneer de situatie daarom vraagt.
In mijn vorige blog over een roadmap voor bedrijfsgroei schreef ik al waarom de beste roadmap niet van mij is, maar van de ondernemer en zijn team.
Dit is daar eigenlijk het vervolg op.
Want als de organisatie zelf eigenaar is van de route, moet ze ook zelf kunnen besluiten wanneer het tijd is om die route opnieuw te bekijken.
Mijn grootste compliment? Als iemand zegt dat hij mij niet meer nodig heeft
Dat loslaten is soms best lastig.
Zeker wanneer ik denk dat ik nog iets kan bijdragen.
Maar ik heb nog een ander mooi voorbeeld van hoe het ook kan werken.
Bij een ander project hielp ik een organisatie met de voorbereiding van een systeemimplementatie.
Ik was betrokken bij het bepalen van nieuwe processen en het selecteren en contracteren van de juiste partners.
Vervolgens stelde de organisatie een eigen projectmanager aan.
Een prima projectmanager, met ervaring in het leiden van projecten.
Alleen was dit specifieke terrein nieuw voor hem. Een systeemimplementatie met meerdere disciplines, verschillende afhankelijkheden en technische verbindingen vraagt nu eenmaal om bepaalde kennis.
Dus hielp ik hem op weg.
Van samen een plan maken naar zelfstandig verdergaan
We werkten aan een plan, een begroting en een aanpak waarmee hij het project verder kon leiden.
Onderweg hadden we regelmatig contact.
Hoe gaat het?
Loop je ergens tegenaan?
Heb je vragen?
Kan ik ergens bij helpen?
En langzaam veranderden die gesprekken.
Hij kreeg steeds meer overzicht.
Hij wist wat hij moest doen.
En hij voelde zich steeds zekerder in zijn rol.
Tot hij op een dag aangaf dat hij mijn hulp eigenlijk niet meer nodig had.
Dat is voor mij misschien wel het grootste compliment dat ik kan krijgen.
Want dan weet ik dat mijn werk het gewenste effect heeft gehad.
Niet omdat ik het project heb overgenomen.
Maar omdat iemand anders zelfstandig verder kan.
Betrokken blijven is iets anders dan controle houden
Natuurlijk vind ik het leuk om te horen hoe zo'n project zich verder ontwikkelt.
Ik ben benieuwd of alles goed gaat en wat er uiteindelijk uitkomt.
Maar dat is iets anders dan de controle willen houden.
Er zit voor mij een belangrijk verschil tussen een oogje in het zeil houden en belangstelling houden.
Het eerste suggereert dat ik nog steeds moet controleren of iemand het wel goed doet.
Het tweede betekent dat ik oprecht geïnteresseerd ben in hoe het verder gaat.
En dat is wat ik bedoel.
Als ik iemand heb geholpen om zelfstandig verder te kunnen, moet ik daar ook op vertrouwen.
Anders heb ik het loslaten zelf blijkbaar nog niet helemaal onder de knie.
Verandering in organisaties vraagt soms om ongemakkelijke gesprekken
Wat deze twee ervaringen voor mij met elkaar verbindt, is dat verandering niet altijd betekent dat je meteen een volgende actie moet ondernemen.
Soms moet je eerst iets zichtbaar maken.
Soms moet je iemand helpen om vertrouwen te krijgen in zijn eigen kunnen.
En soms moet je juist ruimte geven zodat mensen zelf kunnen bepalen hoe ze verder willen.
Dat vraagt niet alleen iets van de ondernemer of de organisatie.
Het vraagt ook iets van mij.
Ik moet kunnen herkennen wanneer mijn hulp waardevol is.
Maar ook wanneer het tijd is om een stap terug te doen.
Zelfs als ik denk dat ik nog iets kan bijdragen.
Drie vragen die kunnen helpen om de oorzaak te vinden als de samenwerking stroef loopt
Merk je dat er binnen je organisatie steeds opnieuw discussies ontstaan over verantwoordelijkheden, besluiten of samenwerking? Dan helpen de volgende vragen mogelijk om te achterhalen hoe dit komt.
1. Weten we allemaal waar we naartoe willen?
Niet alleen op papier, ook wat het gezamenlijke doel betekent voor het dagelijkse werk, intrinsiek?
2. Is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is?
En misschien nog belangrijker: zijn die verwachtingen ook echt met elkaar besproken?
3. Bespreken we wat er werkelijk speelt?
Of vinden de belangrijkste gesprekken pas plaats nadat de vergadering is afgelopen?
De antwoorden zijn misschien niet altijd prettig.
Maar ze kunnen wel precies het inzicht geven dat nodig is om verder te komen.
De juiste richting vinden betekent ook durven bijsturen
Ik geloof dat goede navigatie mensen verder moet helpen.
Niet afhankelijker moet maken.
Soms betekent dat een heldere roadmap ontwikkelen.
Soms betekent het iemand helpen om zelfstandig een ingewikkeld project te leiden.
En soms betekent het dat je een ongemakkelijke waarheid boven tafel krijgt en vervolgens ruimte moet geven aan de organisatie om daar zelf iets mee te doen.
Dat laatste vind ik niet altijd makkelijk.
Want soms is het belangrijkste resultaat niet dat iedereen meteen verder gaat, maar dat eerst duidelijk wordt wat er nodig is om verder te kunnen.
En als mensen daarna zelf hun koers kunnen bepalen?
Dan heb ik mijn werk als navigator goed gedaan.
Loopt de samenwerking binnen jouw organisatie niet zoals je wilt?
Soms lijkt het probleem in processen, systemen of verantwoordelijkheden te zitten, terwijl er iets anders onder schuilgaat.
Ik help je graag om helder te krijgen wat er werkelijk speelt en welke volgende stap past bij jouw organisatie.
Niet om het roer over te nemen, maar om samen de juiste richting te vinden.
Meer weten?